headerlogo22

Λοιμώξεις στα παιδιά: πότε «κολλάνε» και πόσο κρατάνε;

Μεταξύ των πιο συχνών ερωτήσεων που απευθύνουν οι γονείς στον παιδίατρο είναι: «Από πού μπορεί να κόλλησε το παιδί μου την ίωση γιατρέ;» και επίσης «Για πόσες μέρες μπορεί να κολλήσει τους γύρω του; Πότε μπορεί να επιστρέψει στο σχολείο;». Οι λοιμώξεις έχουν ποικιλία κλινικών εκδηλώσεων και εξέλιξης καθώς προκαλούνται από πολλούς και διαφορετικούς μικροοργανισμούς. Ακόμη και η ίδια λοίμωξη μπορεί να έχει διαφορετική κλινική εικόνα, βαρύτητα και εξέλιξη σε διαφορετικούς ανθρώπους ανάλογα με την ηλικία, την υγεία και την ευαισθησία τους.

Υπάρχουν ωστόσο κάποιες βασικές αρχές που διέπουν όλες τις λοιμώξεις και, αν τις ξεκαθαρίσετε, θα μπορείτε εύκολα κι εσείς να προβλέπετε για πόσες μέρες περίπου θα είναι άρρωστο το παιδί σας και από πού μπορεί να κόλλησε. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν:

Βασικές έννοιες σχετικά με τις λοιμώξεις

Τι είναι η λοίμωξη; Είναι η προσπάθεια κάποιου μικροοργανισμού να επιβιώσει και να διαιωνιστεί εκμεταλλευόμενος το ανθρώπινο σώμα. Συγκεκριμένα, μόλις εισβάλει στο σώμα μας, χρησιμοποιεί διάφορους τρόπους για να πολλαπλασιαστεί και να καταφέρει στη συνέχεια να μεταφερθεί στο επόμενο ανθρώπινο σώμα. Καθώς πολλαπλασιάζεται, προκαλεί κάποιες δυσλειτουργίες στο σώμα μας οι οποίες αποτελούν τις εκδηλώσεις της λοίμωξης.

Δύο βασικές έννοιες των λοιμώξεων είναι η χρόνος επώασης και η περίοδος μεταδοτικότητας: χρόνος επώασης είναι ο χρόνος που χρειάζεται ο λοιμογόνος παράγοντας (ιός, μικρόβιο κλπ.) να πολλαπλασιαστεί μέσα στο σώμα μας. Αντιστοιχεί στον χρόνο που μεσολαβεί από τη στιγμή που ερχόμαστε σε επαφή με τον παράγοντα (δηλαδή τη στιγμή που βρίσκει πρόσβαση και μπαίνει μέσα στο σώμα μας) μέχρι να εμφανίσουμε τα πρώτα συμπτώματα.

Περίοδος μεταδοτικότητας είναι το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ένας λοιμογόνος παράγοντας μπορεί να μεταδοθεί άμεσα ή έμμεσα από έναν μολυσμένο άνθρωπο σε έναν άλλον. Συνήθως ο χρόνος αυτός είναι λίγο πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα μέχρι την υποχώρησή τους. Κάθε λοίμωξη βέβαια έχει τις ιδιαιτερότητές της, όπως φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί. 

Μεταδίδονται όλες οι λοιμώξεις από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Όχι, δεν είναι όλες οι λοιμώξεις μεταδοτικές, δηλαδή δεν κολλάνε όλες από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για παράδειγμα οι μικροβιακές λοιμώξεις των αυτιών (ωτίτιδα), των ιγμορείων (ιγμορίτιδα) και του ουροποιητικού (ουρολοίμωξη) δε μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η πνευμονία επίσης συνήθως δεν είναι μεταδοτική (με κάποιες εξαιρέσεις). Τέλος, ορισμένα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα μπορούν πολύ σπάνια να μεταδοθούν στα παιδιά από τη χρήση κοινής τουαλέτας ή πετσέτας.

Βασικά στοιχεία για τις συνήθεις λοιμώξεις των παιδιών

Παρακάτω αναφέρονται βασικά στοιχεία για τις συνήθεις λοιμώξεις που εμφανίζουν τα παιδιά. Να θυμάστε ότι από τη στιγμή που θα έρθουν σε επαφή με τον λοιμογόνο παράγοντα, όσες μέρες είναι ο χρόνος επώασης, τόσες μέρες μετά θα εμφανίσουν συμπτώματα. Επιπλέον, μεταδίδουν τη λοίμωξη στο περιβάλλον τους για όσον καιρό διαρκεί η περίοδος μεταδοτικότητας.

Νόσος Χρόνος επώασης Περίοδος μεταδοτικότητας
Αμυγδαλίτιδα, ιογενής 2-5 μέρες 12-24 ώρες πριν την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι την υποχώρηση του πυρετού
Αμυγδαλίτιδα, στρεπτοκοκκική 1-3 μέρες Από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι 24 ώρες μετά την έναρξη αντιβίωσης
Ανεμοβλογιά 10-21 μέρες 2 μέρες πριν την εμφάνιση του εξανθήματος μέχρι 5-6 μέρες μετά (οπότε αποκτούν κρούστα τα σπυράκια)
Βρογχιολίτιδα 4-6 μέρες Από την έναρξη του βήχα μέχρι 7 μέρες μετά
Γαστρεντερίτιδα, ιογενής 1-3 μέρες Από την έναρξη των συμπτωμάτων (πχ. διάρροια) μέχρι την υποχώρησή τους 
Γρίπη 1-3 μέρες Μία μέρα πριν την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι 3-5 μέρες μετά (μέχρι και 7 μέρες για τα παιδιά)
Ιλαρά 8-12 μέρες 2-3 μέρες πριν την εμφάνιση του εξανθήματος μέχρι 4 μέρες μετά
Κοινό κρυολόγημα 2-5 μέρες Μία μέρα περίπου πριν την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι την υποχώρηση του πυρετού
Λοιμώδες ερύθημα 4-14 μέρες Κάποιες μέρες πριν την εμφάνιση του εξανθήματος και τις πρώτες 2-3 μέρες μετά
Νόσος χεριών-ποδιών-στόματος 3-6 μέρες Από την εμφάνιση στοματικών ελκών μέχρι την υποχώρηση του πυρετού
Λοιμώδης μονοπυρήνωση 30-50 μέρες Από την έναρξη του πυρετού μέχρι την υποχώρησή του (συνήθως 7 μέρες) – μπορεί να παραταθεί και μέχρι μήνες
Οστρακιά 3-6 μέρες Από την εμφάνιση πυρετού ή εξανθήματος μέχρι 24 ώρες μετά την έναρξη αντιβίωσης

Πότε μπορεί το παιδί να επιστρέψει στο σχολείο;

Από τη στιγμή που το παιδί παύει να είναι μεταδοτικό (ολοκληρώνεται δηλαδή η περίοδος μεταδοτικότητας ανάλογα με τη λοίμωξη) μπορεί να επιστρέψει στο σχολείο και στις συνήθεις δραστηριότητές του. Βεβαίως, αυτός ο χρόνος απαιτείται για να μη μεταδώσει το νόσημα σε άλλα παιδιά. Όμως και το ίδιο το παιδί που νόσησε πρέπει να έχει συνέλθει επαρκώς πριν επιστρέψει στο σχολείο, για να μην κολλήσει κάποια νέα λοίμωξη λόγω «πεσμένου» ανοσοποιητικού.

Αναστάσιος Σέρμπης, MD, PhD

Τελευταία ενημέρωση: Φεβρουάριος 2019